Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

‘Plant mewn perygl o golli geiriau cymraeg am fyd natur’

Published

on

​MAE’R awdur adnabyddus a phoblogaidd Caryl Lewis wedi rhybuddio bod plant y dyddiau hyn mewn perygl o golli geiriau a thermau Cymraeg o fyd natur.

Daw’r sylwadau yn sgil cyhoeddi ei llyfr newydd i blant, Merch y Mêl. Arluniwyd y gyfrol gan Valériane Leblond.

Yn Merch y Mêl, caiff Elsi ei gadael ar stepen drws ei mam-gu. Mae Elsi mor dawel â’r eira nes i Mam-gu ddangos cyfrinach iddi ar waelod yr ardd – cwch gwenyn. Trwy ddilyn y gwenyn, a sylwi ar bopeth sy’n digwydd yn yr ardd yn ystod y flwyddyn, daw Elsi i garu pob tymor yn ei dro.

‘Fe ysgrifennais i’r gyfrol yn rhannol er mwyn dysgu plant am dymhorau ac enwau’r byd natur sydd o’n cwmpas a geiriau fel bysedd y cŵn, clychau’r gog, cynffonnau ŵyn bach ac ati.’ eglurodd Caryl, ‘Dyw plan ddim yn cael dysgu enwau blodau a choed ac ati bellach fel erstalwm​.​

‘Ond cefais fy ysbrydoli hefyd gan fy mhrofiad o gadw gwenyn ar ein fferm yng Ngoginan ger Aberystwyth’ ychwanegodd, ‘Bellach mae fy merch, Gwenno, yn dysgu am gadw gwenyn hefyd yn union fel Elsi!’ ychwanegodd.

‘Mae’n bwysig iawn bod yn ymwybodol o’r byd sydd o’n cwympas, a dyle plant ac oedolion wybod a deall mwy am natur a’i berthynas gyda phopeth’ ychwanegodd Valériane.​’​

Bydd y llyfr clawr caled, sydd yn addas ar gyfer plant 4 i 8 oed, yn gyfrol i’w thrysori ac yn gyfle i blant ddysgu enwau blodau ac am wenyn a byd natur drwy’r tymhorau yn stori annwyl Caryl Lewis a lluniau bendigedig Valériane Leblond.

Dyma’r ail dro i Caryl Lewis a Valériane Leblond gydweithio, yn dilyn llwyddiant Sgleinio’r Lleuad a gyrhaeddodd restr fer Gwobr Tir na n-Og 2015.

‘Roeddwn yn falch iawn o gael cydweithio gyda Caryl unwaith eto​,​’ meddai Valériane, ‘Mae’r stori yma yn berffaith i mi – rwy’n hoff o ddarlunio cefn gwlad, tymhorhau a byd natur ac rwy’n agos iawn gyda fy Mam-gu hefyd!’

Mae Caryl Lewis yn adnabyddus fel un o nofelwyr Cymraeg fwyaf profiadol a blaengar y genedl. Mae hi eisoes wedi ennill llu o wobrau ac anrhydeddau am ei chyfrolau i blant bach, yr arddegau ac oedolion gan gynnwys gipio gwobr Llyfr y Flwyddyn ddwy waith am ei nofelau i oedolion (Martha, Jac a Sianco ac Y Bwthyn) a Gwobr Tir na n-Og sawl gwaith am ei chyfrolau i blant ac phobl ifanc. Mae ei chyfrol o straeon byrion Y Gwreiddyn ar restr fer gwobr ffuglen Cymraeg Llyfr y Flwyddyn 2017.

Mae Valériane yn Ffrances-Gwebecaidd sy’n enedigol o Angers yn Ffrainc ond wedi byw yng Nghymru ers deng mlynedd gan ddysgu i siarad Cymraeg. Mae hi bellach yn byw yn Llangwyryfon gyda’i chymar a’u tri o feibion bach. Astudiodd Valériane gelf a llenyddiaeth yn Llydaw ac mae hi’n brysur wneud enw iddi hi ei hun fel arlunydd gan gipio gwobr Tir na n-Og 2016 gyda’r gyfrol Y Mabinogi. Mae hi wrth ei bodd yn darlunio storïau plant.

Bydd sesiwn stori a gweithdy celf gyda Caryl Lewis a Valériane Leblond yn seiliedig ar y gyfrol yn cael ei gynnal yn Siop y Pethe, Aberystwyth am 2 o’r gloch dydd Sadwrn 4 Tachwedd.

Mae Merch y Mêl gan Caryl Lewis a Valériane Leblond (£5.99, Y Lolfa) ar gael nawr.

Continue Reading

Cymraeg

Dim digon o bobl anabl mewn swyddi

Published

on

'Busnesau'n colli cyfle': Meddai Eluned Morgan

MAE BUSNESAU yng Nghymru yn colli’r cyfle i fanteisio ar sgiliau pobl fedrus drwy beidio â chynnig digon o gyfleoedd gwaith i bobl anabl. Dyna a ddywedodd Eluned Morgan, Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes, wrth gynulleidfa o reolwyr ym maes Adnoddau Dynol.

Rhoddodd y Gweinidog wybod iddynt am Nath o Rondda Cynon Taf, sydd ar y sbectrwm awtistig ac wedi cael diagnosis o Syndrom Asperger. Mae Nath wedi cael hyd i waith sy’n addas ar gyfer eu sgiliau drwy gymorth gan raglen Cymunedau am Waith Llywodraeth Cymru, sydd wedi’i hariannu gan yr UE. Mae’n siarad Cymraeg yn rhugl ac yn gallu cyfieithu dogfennau’n weddol rhwydd, ond mae’n ei chael hi’n anodd mewn sefyllfaoedd cymdeithasol. Roedd ei gynghorydd ar gyfer y rhaglen Cymunedau am Waith wedi ei helpu i fynd am swydd fel Cyfieithydd, ac ar ôl rhywfaint o gydweithrediad dwys, fe lwyddodd i gael swydd yn gweithio i’r Autism Directory Society.

Gyda chymorth y gymdeithas a’i gynghorydd, fe gafodd cymorth ariannol gan raglen Mynediad i Waith yr Adran Gwaith a Phensiynau. Yn ychwanegol at hynny, mae’n cael cymorth gan Hyfforddwr Mynediad i Waith am dair blynedd, sy’n ei helpu i aros yn y swydd. O ganlyniad i’r cymorth hanfodol y mae’n ei gael drwy raglen Mynediad i Waith, mae’n ceisio defnyddio gwahanol ddulliau a thechnegau ac yn cadw’n gadarnhaol. Mae hynny’n ei helpu i oresgyn y rhwystredigaeth y mae’n ei chael wrth gyfathrebu’n gymdeithasol.

Wrth annerch cyfarfod Lansio Fforwm Polisi Cyhoeddus y Sefydliad Siartredig Personél a Datblygu, dywedodd y Gweinidog: “Does dim digon o bobl anabl mewn swyddi. Mae ffigurau a gafodd eu rhyddhau dim ond yr wythnos diwethaf yn dangos mai 9.2% yw’r gyfran o bobl anabl ym Mhrydain Fawr sy’n gallu gweithio ond sy’n ddi-waith – sy’n fwy na dwywaith cyfran y rhai hynny nad ydyn nhw’n anabl, sef 3.6% ar hyn o bryd.

“Yn y cyfamser, yng Nghymru, dim ond 45% o bobl anabl mewn oedran i weithio sy’n gweithio ar hyn o bryd, o’i gymharu â 79% o’r rhai hynny nad ydynt yn anabl. Dyw hynny ddim yn dderbyniol. Rwy am i hyn newid, ac mae angen eich help chi arna’ i gyflawni hynny.

“Ac nid proses hollol anhunanol yw hon. Os nad ydych chi’n cyflogi croestoriad eang o’r gymdeithas, rydych chi’n colli cyfle i fanteisio ar botensial sydd heb ei wireddu o’n gweithlu medrus.”

Yn gynharach eleni cafodd Cynllun Cyflogadwyedd Llywodraeth Cymru ei lansio. Mae’r cynllun yn cydnabod bod rhai pobl yn wynebu rhwystrau sy’n eu hatal rhag cael swydd.

Un o brif gamau gweithredu’r cynllun yw darparu dull unigolyddol o fynd ati i gynnig cymorth i hybu cyflogadwyedd sy’n ymateb i anghenion unigolion ac yn ystyried amgylchiadau personol, rhwystrau, ymagweddau ac uchelgeisiau. Mae sicrhau bod cyfleoedd ar gael i bobl anabl allu dod o hyd i waith ac aros yn y gwaith yn elfen allweddol o’r dull hwnnw. Mae’r cynllun yn galw ar fusnesau i fynd i’r afael â’r rhwystrau rhag cael swydd drwy addasu swydd-ddisgrifiadau a defnyddio prosesau recriwtio arloesol.

Ychwanegodd y Gweinidog: “Dydyn ni ddim yn disgwyl ichi wneud hynny heb gyngor a chymorth. Ond, mae mwy i gyflogadwyedd na swyddi a sgiliau. Mae’n golygu ein bod ni’n sicrhau bod pob agwedd ar bolisi’r Llwodraeth – addysg, iechyd, tai a chymunedau – yn gweithio ar y cyd i helpu pobl i gael swyddi cynaliadwy. Ond, all y Llywodraeth ddim, a ddylai hi ddim, wneud hynny ar ei phen ei hunan. Rhaid inni gael cefnogaeth cyflogwyr, busnesau a gweithwyr proffesiynol fel chi i’n helpu ni.”

Continue Reading

Cymraeg

Llofruddiaethau’r Moors: y cysylltiadau Cymreig

Published

on

Dau wyneb o ddrwg: Brady ac Hindley

YN RHAGLEN olaf y gyfres bresennol o Y Ditectif ar S4C, fe fydd Mali Harries yn edrych ar un o achosion mwyaf erchyll yn hanes troseddol gwledydd Prydain – Llofruddiaethau’r Moors.

Mae’n cwrdd â thri o’r Cymry ddaeth mewn cysylltiad â’r seicopath Ian Brady a’i bartner Myra Hindley, wrth ddysgu am hanes tywyll a dychrynllyd yr achos yn Y Ditectif nos Fawrth 5, Mehefin.

Fe wnaeth y cyn-Dditectif Gwnstabl Evan John Hughes ddod wyneb yn wyneb â Brady pan oedd yn rhan o dîm CID Heddlu Sir Gaer yn 1965. Buodd yr ymgyrchydd iaith Enfys Llwyd yn canu mewn côr a chwechawd gyda Hindley yng Ngharchar Holloway, Llundain yn y 1970au, a’r newyddiadurwr Bob Rogers yn llythyru â Brady pan oedd yn Ysbyty Meddwl Ashworth. Mae’r tri yn arswydo at y profiad o hyd.

Fe wnaeth Brady a Hindley lofruddio pump o blant dros gyfnod o tua 18 mis yn ystod y 1960au, gan gladdu cyrff tri ohonyn nhw ar Saddleworth Moor, ger Manceinion. Wrth droedio’r gweundir, yr union dir y buodd y ditectif Evan Hughes a 150 o heddweision eraill yn chwilio, mae’r profiad yn codi ias ar Mali Harries.

“Mae dysgu am fanylion yr achos ‘ma wedi bod yn anodd, ac ro’dd bod ar y Moors yn rhoi teimlad anghysurus iawn i fi wrth feddwl am yr holl ddioddef.”

Cafodd Ian Brady a Myra Hindley eu dedfrydu am oes yn llys Caer, Chester Assizes ym 1966 am lofruddio Edward Evans, 17, John Kilbride, 12, a Lesley Ann Downey, 10.

Roedden nhw’n gwadu unrhyw gysylltiad gyda’r ddau blentyn coll arall ar y pryd ond fe wnaethon nhw gyfaddef i lofruddiaethau Pauline Reade, 16, a Keith Bennett, 12 yn hwyrach yn yr ’80au. Dyw corff Keith Bennett erioed wedi cael ei ddarganfod a bellach mae Brady a Hindley wedi marw.

Un o’r darnau mawr o dystiolaeth i’r heddlu yn y 60au oedd cynnwys dau gês. Ynddyn nhw roedd lluniau noeth o ferch fach a thâp gyda recordiad sain arno fe. Ar y tâp mae lleisiau Brady a Hindley ac eiliadau olaf y ferch ddeg oed oedd wedi diflannu, Lesley Ann Downey, yn pledio arnyn nhw i’w rhyddhau a pheidio â’i dadwisgo. Wrth ddarllen trawsgrifiad o’r tâp hwn nid yw Mali’n gallu dal y dagrau yn ôl, ac yn ei ddisgrifio fel “y peth gwaetha’ fi byth wedi darllen.”

Wrth i Mali sgwrsio â’r cyn dditectif Evan Hughes sydd bellach wedi ymgartrefu ym Mhwllheli, Gwynedd, mae’n dweud mai’r un o’i atgofion cyntaf iddo fe oedd cael y gorchymyn i orchwylio Brady pan gafodd ei arestio gyntaf.

“Roedd rhywun wedi rhoi papur newydd iddo fo ac roedd o’n darllen y papur newydd fel nad oedd dim byd wedi digwydd erioed. Dwi wedi treulio’r hanner can mlynedd yn ceisio anghofio amdano fo ond dyw pobol ddim yn gadael imi anghofio…. Fuaswn i’n disgrifio’r ddau’n ddieflig, a dweud y gwir, mae’n anodd coelio bod unrhyw berson wedi gallu gwneud beth wnaeth y ddau yma,” meddai Evan.

Roedd Enfys Llwyd o Dalgarreg, Ceredigion wedi cael ei hanfon i Holloway ar ôl torri mewn i swyddfeydd y BBC yn Llundain wrth ymgyrchu dros sianel deledu Gymraeg ar ran Cymdeithas yr Iaith. Roedd hi a’i chyd ymgyrchydd Meinir Ffransis yn canu yng nghôr y carchar gyda Hindley.
“Roeddech chi’n edrych ar ei dwylo hi a meddwl beth oedd y clustie’ wedi clywed a’r llygaid wedi gweld, roeddech chi’n teimlo arswyd,” meddai.

Bu’r newyddiadurwr a’r awdur Bob Rogers yn llythyru â Brady yn y gobaith o gael gwybodaeth ganddo am le yr oedd Keith Bennett wedi’i gladdu. Dywedodd, “Gymerodd e ddim sylw o fy nghwestiynau, y cyfan ges i ‘nôl oedd rantio a chwyno am sut roedd yn cael ei drin. Doedd e’n gweld dim drwg yn yr hyn oedd wedi ei wneud. Dyma oedd fy mhrofiad cyntaf o ddelio gyda seicopath llwyr, fel arfer mae yna ryw rinwedd yn rhywle ond roedd e’n ddrwg i gyd.”

Continue Reading

Cymraeg

Dewch i Ddathlu Blwyddyn y Môr

Published

on

Dathlu Blwyddyn y Môr: Yn teithio drwy Aberdaugleddau

HOFFECH chi weld Arfordir Sir Benfro o’r môr neu ddysgu mwy am fywyd gwyllt y môr a ttadaeth forwrol yr ardal? Os felly, ymunwch â thrip cwch Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro i ddathlu Blwyddyn y Môr.

Mae Awdurdod y Parc wedi ymuno â chwmni Dale Sailing i drefnu’r daith arbennig hon rhwng 11am a 3pm ddydd Mawrth 5 Mehefin, a fydd yn teithio drwy Aberdaugleddau cyn mynd allan i’r môr.

Dywedodd Gayle Lister, Cydlynydd y Digwyddiad sy’n gwirfoddoli gydag Awdurdod y Parc Cenedlaethol: “Rhai o’n gwirfoddolwyr ymroddedig sydd â gwybodaeth fanwl am Arfordir Sir Benfro a’i rinweddau arbennig fydd yn arwain y trip cwch hwn.

“Dewch i glywed hanesion y bobl sy’n byw ac yn gweithio ar y môr ac o’i amgylch, dysgu am yr adar a bywyd gwyllt y môr, darganfod hanes y llongau yn Aberdaugleddau ddoe a heddiw a mwynhau golygfeydd arfordirol anhygoel o fan unigryw”.

Mae’r tocynnau’n costio £30 y person a bydd y cwch yn gadael Cei Mecryll Marina Aberdaugleddau.

Bydd angen i chi ddod â bocs bwyd, diodydd, dillad cynnes a dillad glaw gyda chi. Efallai y byddwch am ddod â chamera a binocwlars hefyd. Mae toiled ar gael ar y cwch.

Mae’n rhaid i chi archebu lle. I archebu lle ffoniwch 01437 720392.

Dylech nodi bod dydd Iau 7 Mehefin yn ddyddiad wrth gefn os bydd y tywydd yn ein rhwystro rhag hwylio ar 5 Mehefin. Mae angen i chi fod ar gael ar gyfer y ddau ddyddiad hyn. Os bydd y tywydd yn ein rhwystro rhag hwylio ar y ddau ddiwrnod, byddwch yn cael ad-daliad llawn.

I gael rhagor o wybodaeth am weithgareddau a digwyddiadau ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro, ewch i https://bit.ly/2LyI9gN.

Continue Reading
News1 day ago

One thousand march to save Withybush Hospital A&E services

Over 1,000 people marched in Haverfordwest today (June 16) to show their support for the A&E department at Withybush General...

News2 days ago

Pembroke Dock: Dog in black bag found dead in water

A SHOCKING image of a dead dog which was found in the water at Pembroke Port, wrapped in a black...

News3 days ago

Judge halves jail term for man convicted of fraud

A FIRST CLASS honours graduate who targeted stores in Haverfordwest for fraud will soon be free after senior judges halved...

News3 days ago

Neyland: Number plate mix up causes confusion

AN UNSUSPECTING driver was recently stopped after it became apparent that their car had the registration plate of a motorbike....

News3 days ago

Fun day organised by Withybush protesters

THE SAVE WITHYBUSH GROUP are hosting a fun day to raise funds as they continue to campaign against the proposed...

News3 days ago

Police warn against vigilantism and ‘taking law into own hands’

DYFED-POWYS POLICE is urging members of the public not to engage in vigilantism following recent incidents in Pembrokeshire. They say...

News4 days ago

Milford Haven: Collision causes Phoenix Bowl roof collapse

THE PORT OF MILFORD HAVEN have said that they have closed Point Street between Coco’s Restaurant and Quadra Motor and...

News4 days ago

Milford Haven: ​Jaw ​dropping discovery

A SHARK being billed as the ‘largest fish to come out of Welsh waters’ was caught off Milford Haven on...

News4 days ago

Haverfordwest: Police investigating vandalism at train station

BRITISH TRANSPORT POLICE are appealing for information after a building at Haverfordwest train station was vandalised. Windows were smashed sometime between...

News4 days ago

Hook: Welsh Water’s project enters final phase

THE FINAL phase of Welsh Water‘s £8.5 million investment in Hook and Johnston is set to begin this summer. The...

Popular This Week